Ακροναυπλία 1938-1942

Εξορία στην Ακροναυπλία 1938-1942

Ο Δημήτρης Κυριακούδης συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πολιτικούς κρατούμενους που φυλακίστηκαν στην Ακροναυπλία κατά την πιο σκοτεινή περίοδο της δικτατορίας του Ιωάννης Μεταξάς. Από το 1938 έως το 1942 έζησε τις σκληρές συνθήκες κράτησης στο ενετικό αυτό φρούριο, που είχε μετατραπεί σε τόπο εξόντωσης των πιο ανυπότακτων αγωνιστών. Η παρουσία του εκεί δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική μαρτυρία, αλλά μέρος της συλλογικής ιστορίας των διώξεων ενάντια στους πολιτικούς αντιπάλους του καθεστώτος. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αντοχή και η στάση των κρατουμένων, όπως του Κυριακούδη, αποτυπώνουν το μέγεθος της αντίστασης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας εκείνης της εποχής.

Το παλιό ενετικό φρούριο...
Η Ακροναυπλία ήταν ένα παλιό ενετικό φρούριο (Ιτς Καλέ) στο άκρο του Ναυπλίου - εξ ου και το όνομα Ακροναυπλία - χτισμένο σε απότομο βράχο, που, για να το προσεγγίσεις, έπρεπε να ανέβεις τριακόσια περίπου σκαλιά. Οι τοίχοι χοντροί και τα κρατητήρια φρικτά κι αβάσταχτα κάτω από τη γη. Στο παλιό αυτό φρούριο - φυλακή υπήρχαν τέσσερις μεγάλοι θάλαμοι και τρεις μικρότεροι. Αυτό το χώρο επέλεξε η δικτατορία του Μεταξά, με σκοπό να τελειώσει οριστικά με τον ελληνικό κομμουνισμό, συντρίβοντας τη σπονδυλική στήλη του
ΚΚΕ, τα πιο διαλεχτά, δηλαδή, στελέχη του.

Η Ακροναυπλία, ως στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων, ιδρύθηκε στις 22 Φλεβάρη του 1937. "Εκεί - όπως γράφει ο Σπ. Λιναρδάτος - ένα παμπάλαιο κτίριο, με σάπια πατώματα, πράσινους από την υγρασία τοίχους και ανήλιο προαύλιο, θα δινόταν μια σκληρή μάχη μεταξύ της δικτατορίας και, συγκεκριμένα, του υφυπουργείου Ασφαλείας, από τη μια μεριά, και των εξορίστων (κομμουνιστών, αγροτιστών κλπ.), από την άλλη" (Σπ. Λιναρδάτου: "Η 4η Αυγούστου", εκδόσεις ΠΛΕ 1967, σελ. 372).

Η επιλογή των κρατουμένων που θα οδηγούνταν στην Ακροναυπλία δεν ήταν δύσκολο να γίνει. Οι κρατούμενοι είχαν περάσει από τις κατά τόπους Ασφάλειες και από την Ειδική Ασφάλεια Αθηνών και είχαν δώσει δείγματα γραφής. Όσοι δε λύγιζαν στα βασανιστήρια και κρίνονταν άκρως επικίνδυνοι για το καθεστώς, ήταν υποψήφιοι τρόφιμοι αυτού του κάτεργου ή ενός άλλου εξίσου φρικτού, των φυλακών της Κέρκυρας. Έτσι, από τις πρώτες μέρες που στήθηκε η Ακροναυπλία, ο Μανιαδάκης (υφυπουργός Ασφαλείας του Μεταξά), έχοντας όλα τα στοιχεία που χρειαζόταν στα χέρια του, άρχισε την επιλογή όσων θα έστελνε εκεί, από τα νησιά όπου βρίσκονταν οι εξόριστοι. Τελικά, ο αριθμών όσων στάλθηκαν στην Ακροναυπλία ξεπέρασε τους 600.

Η Ακροναυπλία άρχισε να αποδεκατίζεται από το Σεπτέμβρη του 1942 και ως το Φλεβάρη του '43 άδειασε. Οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε άλλους τόπους μαρτυρίου. Κι απ'αυτούς οι περισσότεροι εκτελέστηκαν από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Απ' αυτούς, 65 εκτελέστηκαν στο Κούρνοβο, 14 σε Αθήνα - Πειραιά, 15 στο στρατόπεδο "Παύλος Μελάς" στη Θεσσαλονίκη, 135, ανάμεσα στους "200", στο σκοπευτήριο της Καισαριανής. Κι ανάμεσά τους ο ηρωικός Ναπολέων Σουκατζίδης. Όλοι πήγαν προς το θάνατο τραγουδώντας: "Ακροναυπλία, Ακροναυπλία/ δε σε λύγισε η βία/ είσαι βράχος φως γεμάτος/ κι εκδικήτρα λευτεριά".

Πηγή: Ριζοσπάστης 14/06/1998