Στα «Νέα»: Ο Δημήτρης Π. Κυριακούδης μιλά για τον παππού του Δημήτρη Κυριακούδη, εκτελεσμένο στην Καισαριανή

Η πρόσφατη δημοσιοποίηση των αυθεντικών φωτογραφιών από τις εκτελέσεις στην Καισαριανή, που συγκλόνισαν την ελληνική κοινωνία, δεν έφερε στο φως μόνο σπάνια ιστορικά τεκμήρια. Έφερε ξανά στο προσκήνιο πρόσωπα, οικογένειες και ιστορίες που για δεκαετίες κουβαλούν το βάρος της θυσίας και της μνήμης. Ανάμεσα στα ονόματα των εκτελεσμένων της Πρωτομαγιάς του 1944 βρίσκεται και ο Δημήτρης Κυριακούδης, ένας άνθρωπος που δεν έζησε για να δει την ελευθερία, αλλά έμεινε ζωντανός μέσα από τους απογόνους του και τις αξίες που τους κληροδότησε.

Η ιστορία του Δημήτρη Κυριακούδη ξεκινά από το Σιτοχώρι Σερρών, μια αγροτική περιοχή όπου η ζωή ήταν δύσκολη, αλλά οι ιδέες της κοινωνικής δικαιοσύνης έβρισκαν πρόσφορο έδαφος. Από νεαρή ηλικία γαλουχήθηκε με αριστερές και σοσιαλιστικές ιδέες και εντάχθηκε στις γραμμές του ΚΚΕ. Ήταν ένας άνθρωπος με ανησυχίες, μορφωμένος για την εποχή του, καθώς φοιτούσε στο Γυμνάσιο Σερρών, διανύοντας μεγάλες αποστάσεις από το χωριό του με άλογο για να παρακολουθήσει τα μαθήματα.

Η πολιτική του δράση όμως δεν άργησε να τον φέρει αντιμέτωπο με το καθεστώς της εποχής. Συνελήφθη, φυλακίστηκε στις Σέρρες και ακολούθησε μια μακρά πορεία διώξεων και εξοριών. Φολέγανδρος, Ακροναυπλία, στρατόπεδο Λάρισας, Χαϊδάρι. Στα χρόνια εκείνα, χιλιάδες αγωνιστές πέρασαν από τις ίδιες φυλακές, κρατώντας ακέραιη την αξιοπρέπειά τους. Ο Δημήτρης Κυριακούδης ήταν ένας από αυτούς.

Την Πρωτομαγιά του 1944, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής οδήγησαν 200 κρατούμενους από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, ως αντίποινα για την αντιστασιακή δράση. Ανάμεσά τους και ο Δημήτρης Κυριακούδης. Εκτελέστηκε μαζί με τους συντρόφους του, γράφοντας το όνομά του σε μία από τις πιο τραγικές αλλά και ηρωικές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Σήμερα, περισσότερα από ογδόντα χρόνια μετά, ο εγγονός του, Δημήτρης Π. Κυριακούδης, είδε τις φωτογραφίες να επαναφέρουν τον παππού του στο δημόσιο βλέμμα. Συγκινημένος, όπως δήλωσε, προσπάθησε να τον αναγνωρίσει ανάμεσα στα πρόσωπα των καταδικασμένων. Ίσως να μην υπάρξει ποτέ βεβαιότητα. Όμως η ανάγκη αυτής της αναζήτησης δείχνει κάτι βαθύτερο: πως οι νεκροί της Καισαριανής δεν είναι αριθμοί, αλλά άνθρωποι με οικογένειες, ιστορία και απογόνους που συνεχίζουν να τους αναζητούν.

Ο ίδιος ο εγγονός τόνισε πως το υλικό πρέπει να αποδοθεί στη συλλογική μνήμη, στο ΚΚΕ, στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης και στους θεσμούς που μπορούν να διαφυλάξουν την ιστορική αλήθεια. Πέρα όμως από το πού θα καταλήξουν οι φωτογραφίες, σημασία έχει τι θα συμβολίζουν. Για οικογένειες όπως των Κυριακούδηδων, αυτές οι εικόνες είναι κάτι περισσότερο από ιστορικά ντοκουμέντα. Είναι μια σιωπηλή δικαίωση.

Ο Δημήτρης Π. Κυριακούδης είπε πως ο παππούς του «καθόρισε το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μας με το εκτόπισμά του» και συνέβαλε στον αξιακό κώδικα της οικογένειας. Σε αυτή τη φράση συμπυκνώνεται η ουσία της ιστορικής μνήμης. Οι άνθρωποι που χάθηκαν δεν χάθηκαν πραγματικά όταν οι επόμενες γενιές συνεχίζουν να ζουν με τις αρχές τους: αξιοπρέπεια, αγώνας, πίστη στη δικαιοσύνη.

Οι φωτογραφίες της Καισαριανής μάς συγκλονίζουν γιατί αποτυπώνουν τον θάνατο. Όμως ταυτόχρονα φωτίζουν και κάτι ισχυρότερο: την αθανασία της μνήμης. Και μέσα σε αυτήν, ο Δημήτρης Κυριακούδης στέκεται ξανά όρθιος.

Δείτε το ντοκιμαντέρ του in εδώ